Lockout Tagout (LOTO) helpt voorkomen dat machines onverwacht opstarten tijdens onderhoud. Dit beschermt werknemers tegen ernstig letsel en zelfs dodelijke ongevallen.
Lockout tagout, vaak afgekort als LOTO, is een veiligheidsprocedure die ervoor zorgt dat machines volledig veiliggesteld zijn voordat onderhoud begint. Door energiebronnen fysiek te vergrendelen en te labelen, wordt voorkomen dat iemand de machine per ongeluk inschakelt.
Lockout tagout is een methode waarbij energiebronnen van machines worden uitgeschakeld, vergrendeld en voorzien van een label. Dit label geeft aan wie verantwoordelijk is voor de vergrendeling en waarom deze is toegepast.
De procedure richt zich op alle vormen van energie, zoals:
Door deze energiebronnen te isoleren en opgeslagen energie veilig af te voeren of te beheersen, wordt het risico op ongevallen tijdens onderhoudswerkzaamheden verminderd.
LOTOTO staat voor Lock Out, Tag Out, Try Out. Dit betekent dat een machine niet alleen wordt vergrendeld en gelabeld, maar ook wordt getest voordat het onderhoud begint.
Bij LOTOTO controleer je of de machine niet onverwacht kan opstarten en of de gevaarlijke energiebronnen veilig zijn geïsoleerd. Dat maakt de procedure extra veilig. De laatste stap, ‘Try Out’, helpt om te controleren of de genomen veiligheidsmaatregelen effectief zijn.
Tijdens machineonderhoud is een van de grootste risico’s dat een machine onverwacht start of opgeslagen energie vrijkomt. Dit kan gebeuren door menselijke fouten, automatische processen of opgeslagen energie.
Zonder LOTO kunnen de gevolgen ernstig zijn:
Een correct toegepaste LOTO-procedure vermindert deze risico’s door gevaarlijke energiebronnen te isoleren en veilig te stellen. De vergrendeling mag alleen volgens de geldende vrijgaveprocedure worden verwijderd.
Een correcte LOTO-procedure bestaat uit een aantal vaste stappen. Deze zorgen voor een veilige en consistente uitvoering.
De stappen zijn meestal:
Pas nadat de machine volledig is veiliggesteld en de veilige toestand is gecontroleerd, mogen de onderhoudswerkzaamheden beginnen. Na afloop wordt de installatie volgens de geldende vrijgaveprocedure gecontroleerd en weer in bedrijf genomen.
Naast elektrische energie speelt ook mechanische lockout een belangrijke rol. Machines kunnen namelijk niet alleen gevaarlijk zijn door spanning, maar ook door bewegende delen, druk, zwaartekracht of opgeslagen mechanische energie.
Bij mechanische lockout worden bewegende onderdelen fysiek geblokkeerd of vergrendeld. Denk aan het vastzetten van kleppen, assen, aandrijvingen, veren of andere onderdelen die onverwacht kunnen bewegen.
Dit is vooral belangrijk bij onderhoud aan machines met draaiende, schuivende, persende of snijdende delen.
Goede machinespecifieke LOTO-instructies zijn belangrijk omdat elke machine anders werkt. Een algemene LOTO-procedure is nuttig, maar voor veilig onderhoud moet duidelijk zijn welke energiebronnen per machine aanwezig zijn.
In machinespecifieke LOTO-instructies staat bijvoorbeeld:
Door machinespecifieke instructies te gebruiken, verklein je de kans dat belangrijke stappen worden overgeslagen.
Zowel werkgevers als werknemers spelen een belangrijke rol bij het toepassen van LOTO.
Werkgevers moeten zorgen voor:
Werknemers zijn verantwoordelijk voor:
Samen zorgen zij voor een veilige werkomgeving.
Lockout Tagout is een belangrijke veiligheidsprocedure bij machineonderhoud. Door energiebronnen te isoleren, te vergrendelen, duidelijk te labelen en de veilige toestand te controleren, kunnen ernstige ongevallen worden voorkomen.
Een goede LOTO-procedure, duidelijke machinespecifieke instructies en aandacht voor mechanische vergrendeling helpen om onderhoud veilig uit te voeren. Bij LOTOTO wordt daarnaast gecontroleerd of de machine niet onverwacht kan opstarten en of de veiligheidsmaatregelen effectief zijn.
